Tip 1 ve Tip 2 Diyabet Hangi Tahlillerle Ayırt Edilir? C-Peptid ve Antikor Testleri

Dr. Ömer Bircan tarafından hazırlandı · Hekim
Son güncelleme: 6 Kasım 2026

Artmış HbA1c ya da kan şekeri değerleriyle diyabet tanısı konuldu. Peki bunun tip 1 mi yoksa tip 2 diyabet mi olduğu nasıl anlaşılır? Bu yazıda iki tipi birbirinden ayırt etmeye yarayan tahlilleri, özellikle C-peptid ve otoantikor testlerini ele alıyoruz. Diyabet çeşitlerinin (tip 1, tip 2, LADA, MODY, gestasyonel diyabet) genel tanımını Diyabet Çeşitleri yazımızda, tanının nasıl konulduğunu ise Şeker Hastalığına Hangi Bölüm Bakar? yazımızda anlattık.

Tip 1 ve Tip 2 Diyabette İnsülin Düzeyi Neden Farklıdır?

Tip 1 diyabette pankreasta insülin üreten hücreler vücudun kendi antikorları tarafından hasarlanıp ortadan kaldırılmaya başladığı için insülin düzeyleri düşük çıkar. Tip 2 diyabette ise hastalığın başlangıç ve orta döneminde genellikle pankreas fonksiyon bozukluğu yoktur. Aksine, artan insülin direncine bağlı olarak yükselen kan şekerini hücre içine sokabilmek için vücut daha fazla insülin üretir; bu yüzden insülin seviyesi normalin üzerine bile çıkabilir.

C-Peptid Testi ile Tip 1 – Tip 2 Ayrımı

İnsülin hormonunun seviyesini belirlemek için insülinin kendisi yerine C-peptid denilen bir başka proteine bakılır. C-peptid, pankreasta insülinle birlikte salgılanır. İnsülin karaciğerde yıkılıp ortadan kaldırılırken C-peptid değişmeden dolaşıma katılır. Bu nedenle C-peptid düzeyi, pankreasın insülin üretme kapasitesini daha doğru değerlendirmemizi sağlar. Ayrıntılar için C-Peptid sayfamıza bakabilirsiniz.

• Normal açlık C-peptid düzeyi: 0,9 – 1,8 ng/ml (laboratuvarın ölçüm tekniğine göre referans aralıkları değişebilir)
• Tip 1 diyabet: 0,9 ng/ml’nin çok altında
• Tip 2 diyabet: Normal aralıkta ya da 1,8 ng/ml’nin üzerinde

Tip 2 Diyabette C-Peptid Ne Zaman Düşer?

Tip 2 diyabetin ileri dönemlerinde, özellikle uzun yıllar kontrolsüz yüksek kan şekerine maruz kalmış kişilerde, oksidatif stres ya da pankreasta amiloid birikimi nedeniyle pankreas hücreleri insülin üretme kapasitelerini kaybetmeye başlayabilir. Yani tip 2 diyabetin ileri dönemlerinde de C-peptid düzeyi 0,9 ng/ml’nin altına düşebilir. Bu hastaları, daha nadir görülen ve ileri yaşta ortaya çıkan bir tip 1 diyabet türü olan LADA’dan ayırt etmek gerekebilir.

Hastanın yaşı ve hikâyesiyle birlikte değerlendirilen C-peptid düzeyi, hem tip 1 – tip 2 ayrımını yapmamıza hem de pankreasın insülin salgılama kapasitesini değerlendirmemize yardımcı olur.

Otoantikor Testleri: GAD, IAA ve ICA

LADA şüphesi olan durumlarda tip 1 ve tip 2 ayrımını daha net yapabilmek için çeşitli otoantikor testleri kullanılır. Bunlar, tip 1 diyabette bağışıklık sisteminin pankreasa karşı oluşturduğu antikorlardır:

• GAD antikorları (Anti-GAD / GADA): Glutamik asit dekarboksilaz enzimine karşı antikorlar
• IAA: İnsülin otoantikorları
• ICA: Adacık hücresi (islet cell) sitoplazmik antikorları

Tip 1 diyabetin farklı dönemlerinde artıp azalabilen bu antikorlar, tip 2 diyabette hiçbir zaman görülmez. Bu nedenle pozitif bir antikor testi tip 1 diyabeti (ya da LADA’yı) düşündürür.

Tedaviyle C-Peptid Düzeyi Yükselebilir mi?

Kliniğimizdeki deneyimimizde, tedaviye başlarken C-peptid düzeyi 0,9 ng/ml’nin altında (0,4–0,5 ng/ml) olan tip 2 diyabet hastalarının önemli bir kısmında (yaklaşık %70–80’inde) tedavi sonrasında C-peptid düzeyinde belirgin bir artış görüyoruz; birkaç ay içinde tamamen normal C-peptid düzeylerine ulaşabiliyorlar.

Hangi Tahlilleri Yaptırmalısınız?

Diyabet tanısı aldıysanız, tipinizin doğru belirlenmesi için HbA1c ve açlık kan şekerinin yanında açlık C-peptid ve gerekirse GAD antikoru testlerini yaptırmanız önemlidir. Diyabet için önerdiğimiz tahlillerin tamamını Diyabet Tahlilleri sayfamızda bulabilir, sonuçlarınızı değerlendirmek için kliniğimizden randevu alabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Tanı ve tedavi için hekiminize danışınız.