Diyabet Çeşitleri: Tip 1 ve Tip 2 Diyabet Farkı ve Belirtileri

Dr. Ömer Bircan tarafından hazırlandı · Hekim
Son güncelleme: 7 Kasım 2026

Diyabetin nedenlerine bağlı olarak iki ana çeşidi olduğunu söyleyebiliriz: tip 1 diyabet ve tip 2 diyabet. Aslında bu iki çeşidin tek ortak yanı, her ikisinde de kan şekeri seviyesinin yüksek olmasıdır. Bunun dışında birbirlerinden tamamen farklı etyopatolojiye (oluşum nedenine) sahip hastalıklar olduğu söylenebilir.

Tip 1 Diyabet

Tip 1 diyabet genellikle çocuk ve gençlerde ortaya çıkar ve tüm diyabet hastalarının yaklaşık %5’ini oluşturur. Bu tipte vücut, pankreasta insülin üreten beta hücrelerine karşı otoantikor geliştirerek bu hücreleri ortadan kaldırır. İnsülin, kan şekerinin hücre içine girmesine yardımcı olan bir hormondur.

Tip 1 diyabetin, genetik olarak yatkın kişilerde (HLA-DR ve HLA-DQ) çeşitli çevresel etkenlerin (bazı besinler, viral enfeksiyonlar, temizlik kimyasalları gibi tetikleyiciler) bir araya gelmesiyle ortaya çıktığı kabul edilir. Bağırsak florası bozuk çocuklarda, zayıf bağışıklığa bağlı olarak görülme sıklığı daha fazladır. Sezaryenle doğan ve anne sütü alamamış çocuklarda da diğer çocuklara göre daha sık görülür.

Tip 1 Grubunda Yer Alan Diğer Diyabet Çeşitleri

• Tip 3c diyabet: Pankreatit ya da pankreas kanseri gibi nedenlerle oluşan diyabet.
• LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults): İleri yaşlarda görülen tip 1 diyabet.
• Kırılgan (Brittle) diyabet: Ani yüksek ve düşük kan şekerleriyle seyreden tip 1 diyabet.

Bu diyabet çeşitlerinde de pankreasta insülin üretimi azaldığı ya da hiç yapılamadığı için kabaca tip 1 diyabet başlığı altında gruplanabilirler.

Tip 2 Diyabet

Tip 2 diyabet genellikle yetişkinlerde görülür ve tüm diyabet hastalarının yaklaşık %95’i bu gruptadır. Tip 2 diyabette pankreasta insülin üretimi vardır (ancak ileri dönemde azalabilir ya da durabilir). Buradaki sorun, çeşitli etkenlerin insülin reseptörü enzim sisteminin çalışmasını engellemesi ve bu nedenle glukozun hücre içine alınmasının zorlaşmasıdır. Bu nedenlerin neler olduğunu, şeker seviyesinin nasıl yükselip bir kısır döngü oluşturduğunu ve bu tabloyu tedavimizle nasıl düzelttiğimizi tip 2 diyabet ve diyabet tedavisi sayfalarımızda ayrıntılı olarak anlatıyoruz.

Tip 2 Grubunda Yer Alan Diğer Diyabet Çeşitleri

• MODY (Maturity Onset Diabetes of the Young): Gençlerde görülen tip 2 diyabet.
• Gestasyonel diyabet: Gebelik sırasında ortaya çıkan diyabet.

Bu diyabet çeşitleri de kabaca tip 2 diyabet grubu altında toplanabilir.

Tip 1 ve Tip 2 Diyabet Arasındaki Farklar

• Görülme yaşı: Tip 1 genellikle çocuk ve gençlerde, tip 2 genellikle yetişkinlerde görülür.
• Sıklık: Tip 1 tüm diyabet hastalarının yaklaşık %5’ini, tip 2 ise yaklaşık %95’ini oluşturur.
• İnsülin üretimi: Tip 1’de insülin üretimi azalmış ya da yoktur; tip 2’de insülin üretilir ancak hücreler insüline yanıt veremez (insülin direnci).
• Neden: Tip 1 otoimmün bir hastalıktır; tip 2’de ise insülin reseptörünün çalışmasını bozan çeşitli etkenler rol oynar.

Tip 2 Diyabet Belirtileri

Tip 2 diyabet, kan şekeri yükselmeden yıllar önce insülin direnci ile başlar. Bu nedenle ilk belirtiler, yüksek insülin seviyesine bağlı olarak ortaya çıkar (bu belirtiler tip 1 diyabette görülmez):

• Karın çevresinde yağlanma ve karaciğer yağlanması (kadınlarda bel çevresinin 80 cm’yi, erkeklerde 94 cm’yi geçmesi)
• Sık acıkma, gece kalkıp yemek yeme ve reaktif hipoglisemi atakları
• Şekerli ve karbonhidratlı gıdalara aşırı istek
• Yemek sonrası uyku hâli
• Boyun, koltuk altı ve kasıkta kararma (akantozis nigrikans)

Hastalık ilerleyip kan şekeri yükseldikçe sürekli yorgunluk, sık idrara çıkma, sinirlilik, yaraların geç iyileşmesi, görme bulanıklığı, ayaklarda yanma ve uyuşma, erkeklerde ereksiyon bozukluğu gibi belirtiler de eklenir.

Bu belirtilerin her birini nedenleriyle birlikte Şeker Hastalığı Belirtileri yazımızda, diyabet öncesi dönemi ise Gizli Şeker (Prediyabet) yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Diyabet Şüphesinde Ne Yapmalı?

Yukarıdaki belirtilerden birkaçını kendinizde fark ediyorsanız, açlık kan şekeri, HbA1c ve insülin direnci (HOMA-IR) değerlerinize baktırmanız önemlidir. Diyabet çeşidinin doğru belirlenmesi, doğru tedavinin ilk adımıdır. Detaylı değerlendirme için kliniğimizden randevu alabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Tanı ve tedavi için hekiminize danışınız.