Gıda Katkı Maddeleri İştahı Artırır mı? MSG ve Etiket Okuma

Dr. Ömer Bircan tarafından hazırlandı · Hekim
Son güncelleme: 14 Kasım 2026

Bir paket cipsi açınca bitirmeden bırakamamak ya da hazır çorbanın ev çorbasından “daha lezzetli” gelmesi tesadüf değildir. Paketli ve hazır gıdalara eklenen bazı maddeler yiyeceğin tadını, kokusunu ve dokusunu daha çekici hale getirmek için tasarlanır. Bu yazıda katkı maddelerinin iştah ve kilo üzerindeki olası etkilerini ve etiket okurken nelere dikkat edebileceğinizi bulabilirsiniz.

Lezzet artırıcılar: MSG

Monosodyum glutamat (MSG, E621), “umami” denilen et suyu tadını güçlendiren bir lezzet artırıcıdır. Hazır çorba, bulyon, cips, çeşni karışımları, hazır soslar ve bazı fast food ürünlerinde sık kullanılır. Dr. Ömer Bircan, MSG’nin yiyeceğe karşı isteği artırabildiğine, tokluk hissini geciktirebildiğine ve bu gıdalara karşı alışkanlık geliştirmeyi kolaylaştırabileceğine dikkat çeker. Bu konudaki bilimsel çalışmalar farklı sonuçlar vermektedir; ancak lezzet artırıcı içeren gıdaların genellikle yüksek kalorili, tuzlu ve lifsiz işlenmiş ürünler olduğu açıktır.

Etikette MSG her zaman bu isimle yazılmayabilir. E621, hidrolize bitkisel protein, maya özütü ve otolize maya gibi ifadeler de glutamat kaynağı olabilir.

Glukoz-fruktoz şurubu

Gazlı içecekler, meyve aromalı içecekler, bisküvi ve şekerlemelerde sık kullanılan bu tatlandırıcı, büyük oranda karaciğerde işlenir. Fazla tüketildiğinde karaciğer yağlanmasını ve trigliseridi artırır, insülin direncine katkıda bulunur. Sıvı halde alınan şeker tokluk hissi oluşturmadığı için fark edilmeden çok fazla kalori alınmasına yol açar.

Emülgatörler ve kıvam artırıcılar

Ürünlerin yapısını korumak için kullanılan bazı emülgatörlerin (örneğin karboksimetilselüloz ve polisorbat 80) hayvan çalışmalarında bağırsak florasını ve bağırsak bariyerini olumsuz etkileyebildiği gösterilmiştir. İnsanlarda etkileri araştırılmaya devam etmektedir. Bağırsak florasının kiloyla ilişkisi için bağırsak florası ve kilo yazımıza bakabilirsiniz.

Yapay tatlandırıcılar

Kalori içermeseler de tatlı alışkanlığını sürdürürler. Bazı çalışmalarda bağırsak florasını etkileyebilecekleri bildirilmiştir. Tamamen yasak olmasalar da asıl hedef, tatlı tat beklentisini zamanla azaltmaktır.

Etiket okurken dikkat edilecekler

• İçindekiler listesi: Ne kadar kısa ve tanıdık malzemelerden oluşuyorsa o kadar iyidir. Malzemeler miktar sırasına göre yazılır; şeker ilk sıralardaysa ürün şekerden zengindir.
• Şekerin farklı isimleri: Glukoz şurubu, fruktoz, dekstroz, maltodekstrin, invert şeker.
• Porsiyon miktarı: Besin değerleri genellikle 100 gram için verilir; paketin tamamı birkaç porsiyon olabilir.
• Lif ve protein: Lif ve protein oranı yüksek ürünler daha uzun tok tutar.
• Tuz: 100 gramda 1,5 gramdan fazla tuz yüksek kabul edilir.

Pratik öneriler

• Hazır çorba ve bulyon yerine evde sebze ve kemik suyuyla çorba yapın.
• Gazlı ve meyve aromalı içecekler yerine su, maden suyu ya da şekersiz bitki çayı için.
• Atıştırmalık olarak cips ve bisküvi yerine bir avuç çiğ kuruyemiş, yoğurt ya da meyve tercih edin.
• Alışverişi tok karnına ve listeyle yapın.
• Haftada birkaç kez toplu yemek hazırlamak hazır gıdaya yönelmeyi azaltır.

Kilo almanın diğer nedenleri için neden kilo alırız yazımıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

E kodu olan her katkı maddesi zararlı mı?

Hayır. E kodları, onaylanmış katkı maddelerinin standart numaralarıdır ve aralarında C vitamini (E300) gibi zararsız maddeler de vardır. Önemli olan, işlenmiş gıdaların beslenmedeki payını azaltmaktır.

Diyabetliler “şekersiz” ürünleri serbestçe tüketebilir mi?

“Şekersiz” ürünler un, nişasta ve yağ içerebilir; kan şekerini yükseltebilir. Etiketteki toplam karbonhidrat miktarına bakın.

Ne zaman hekime başvurmalıyım?

Kilo vermekte zorlanıyor, sık acıkıyor ve tatlı krizleri yaşıyorsanız insülin direnci açısından değerlendirme yaptırın. Diyabet risk testimizi yapabilir, online randevu alabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Tanı ve tedavi için hekiminize danışınız.